Żegnamy prof. Hannę Jadacką

Ze smutkiem zawiadamiamy, że odeszła Pani Profesor Hanna Jadacka – emerytowana profesor Wydziału Polonistyki UW, wybitna badaczka, językoznawczyni, przez całe życie naukowe związana z Instytutem Języka Polskiego i Wydziałem Polonistyki UW, którego w latach 2002–2005 była prodziekanem ds. badań naukowych.

Interesowały Ją sposoby tworzenia terminów technicznych, norma (zwłaszcza fleksyjna, składniowa i słowotwórcza) współczesnej polszczyzny, etykieta językowa, język prawny i prawniczy, a przede wszystkim – opis systemu słowotwórczego polszczyzny. Wspólnie z Jadwigą Puzyniną, Alicją Nagórko i Mirosławem Skarżyńskim stworzyła podstawy całościowego opisu derywatów jako powiązanych ze sobą elementów szerszych, uporządkowanych sieci, zwanych gniazdami słowotwórczymi – przeszczepiła na grunt polski i twórczo rozwinęła myśl badaczy rosyjskich: E.A. Ziemskiej, I.I. Kowalika i A.N. Tichonowa. Jest autorką, współautorką, redaktorką i współredaktorką czterotomowego Słownika gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego (Warszawa 2001, Kraków 2004), który był podstawą materiałową licznych prac naukowych i zainspirował wielu Jej uczniów.

W Pani Profesor, a właściwie w czternastoletniej wówczas Hannie Dwużnik, miłość do polszczyzny zaszczepiła licealna polonistka, która miała z Nią zajęcia jedynie przez rok: kiedy Hanna uczęszczała do pierwszej klasy w Państwowym Koedukacyjnym Gimnazjum i Liceum typu humanistycznego w Puszczy Mariańskiej. Wprawdzie nauczycielka wkrótce odeszła ze szkoły ze względu na poglądy odbiegające od wówczas obowiązujących, ale zainteresowanie językiem polskim Hannie pozostało… Nie była stereotypową humanistką: nie obawiała się równań trygonometrycznych ani praw logiki czy teorii zbiorów, a Jej teksty cechowały ogromna precyzja myślenia oraz logiczna argumentacja oparta na faktach językowych.

Kiedy Hanna Dwużnik była na studiach magisterskich, profesor Halina Kurkowska zaproponowała jej pisanie doktoratu. Po kilku latach powstała książka Termin techniczny – pojęcie, budowa, poprawność (Warszawa 1976). Pani Promotor pozostała zaś dla Hanny Jadackiej ogromnym autorytetem i naukowym wzorem na całe życie: „Mam do Kurkowskiej iście nabożny stosunek” – mawiała Pani Profesor.

Wraz z pomysłem na habilitację powróciło zainteresowanie rekonstrukcją systemu zamkniętego w gniazdach słowotwórczych. Powstała książka Rzeczownik polski jako baza derywacyjna (Warszawa 1995), stanowiąca rozszerzenie rozprawy habilitacyjnej. Hannie Jadackiej bliski był system językowy, w badaniach docierała do reguł języka, niekiedy schowanych za tekstową magmą, powierzchniowym szumem. Dowodem takiego myślenia była także książka profesorska System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000) (Warszawa 2001), w której Autorka zajęła się ewolucją systemu słowotwórczego polszczyzny drugiej połowy XX wieku: tworzeniem się nowych modeli słowotwórczych, a na ich podstawie – neologizmów, oraz zmianą obszarów wzmożonej aktywności słowotwórczej w języku polskim.

Rzesze studentów będą pamiętały Panią Profesor przede wszystkim jako autorkę jednego z podstawowych podręczników akademickich do kultury języka – Kultura języka polskiego. Tom II. Fleksja, słowotwórstwo, składnia (Warszawa 2005). Już ponad dwie dekady korzystają z niego osoby przygotowujące się do egzaminu z kultury języka polskiego i kultury wypowiedzi, przez niektórych uznawanego za najtrudniejszy na studiach polonistycznych.

We wdzięcznej pamięci uczniów, kolegów i współpracowników Pani Profesor pozostanie natomiast na zawsze jako bardzo mądra, ciepła, niezwykle dobra osoba, podchodząca do ludzi, a i owszem, z pewnym dystansem, ale i z ogromną życzliwością. Wie o tym każdy, kto zaznał Jej opieki. A wiedzą także i ci, którzy Jej pomocy nawet się nie spodziewali. Jak bardzo będzie nam Jej brakować!

Pogrzeb odbędzie się 20 czerwca 2026 r. o 12.00 w kościele w Puszczy Mariańskiej.